Helena ime

Helena ime

Për një çast, këtu, në sallën e operas e baletit ndjehem i lashtësuar dhe formësuar me shpirtin e Parisit, që mes tre perëndeshave, Herës, Athenës dhe Afroditës, zgjodhi për më të bukurën, Afroditën. Dhe ajo si shpërblim i dha më të bukurën e njeriut-femër, Helenën.
Në këtë shekull, ku perënditë e moçme na kënaqin vetëm rrëfenjave homerike dhe tragjedive greke, është si pa kuptim ky paralelizëm gjendjesh ndjesore, por ja që mua më ndodh këtë natë(natën sikur i ndodhi dhe Parisit), ulur në një ndenjëse, në pritje të fillimit të shfaqjes baletore(Parisi mbase ka qenë i ulur në krye të sofrës mbretërore shtruar nga Menelau i Spartës për mysafirët trojanë).
Unë pra, në pritje të shfaqjes, Parisi në pritje të ahengut spartan. Në pritje të dy dhe të mahnitur po të dy, pas shfaqjes në një çast të kohës pritëse, të Helenave tona.
As e kam idenë e bukurisë së Helenës që trullosi Parisin, kur para meje shfaqet duke më trullosur më keq se ai, Helena ime.
As dhjetë ndenjëse në të majtë të krahut tim, në llozha e vogël veshur me bellus ngjyrë vishnjë, mes dy spartanëve, ooh, më falni, e humba fillin real të logjikës, pra mes dy meshkujve të kostumosur, që aq shumë ngjajnë me njeri-tjetrin, si e zbritur nga perëndesha Afroditë, qëndron ulur, Helena ime.
Sa naiv qenkam! Naiv? Sa i sigurtë, thuaj më mirë, që menjëherë pronëson dikë, që as e njeh dhe as të njeh.
Ajo mund t'i përkasë njerit prej dy kostumaxhinjve, mbase atij që e shikon më shpesh dhe i rri ngjitur më shumë. Po dhe ai tjetri sikur e shikon njëlloj, sikur i ngjitet njëlloj. Atëhere, as njerit, as tjetrit s'i përket. Më duken më shumë se të tillë, si vëllezërit e saj. Më duken, apo kështu më intereson? Zere si ta zesh, merre si ta marrësh.
Seriozisht e kam. Asnjeri s'më ngjan me Parisin e saj. Pse? Sepse ai duhet të jem unë.
Tani e bëre çorbë fare. Kështu po e ngjashmëron Helenën tënde, me atë të Parisit. Nëse ti vetquhesh Parisi i saj, del që njeri nga ata të dy, mbase ai në të majtë, duhet të jetë, Menelau. Në qoftë vërtet, përgatitu të përsëritësh historinë e para mijra viteve, rrëmbimin.
Prit, se po nxitohesh, pa qenë akoma në ahengun spartan. Aty, ku ti dhe ajo, duhet të patakseni pas njeri-tjetrit. Tani i pataksuri je vetëm ti.
Pa prit! Kush tha vetëm unë?
Ajo po më shikon, po më magjikon shpirtin. Unë me kokën kthyer majtas, kam përballë shikimin gllabërues helenian. Spektatorët në sallë më ngjajnë si spartanë të dehur mes verërash, mishrash, frutash dhe femrash spartane. Mes indiferentizmit të tyre, çakërqejfit të Menelaut dhe mburrjes së tij tek më prezanton gruan e vet, Helenën, ndodh ajo që i ka ndodhur dikur Parisit, çmenduria, çmenduria e mendimit, se kjo femër më takon mua dhe vetëm mua.
Ai tjetri, Menelau, apo kostumaxhiu, është i zgjedhuri i gabuar, që dhe vetë perënditë s'e pranojnë.
Prandaj jam dhe unë këtu, si Parisi atje, i paracaktuari në të njëjtin fat nga perënditë.
Çfarë them? Për ç'perëndi llomotas sot, kur ato ja kanë lënë vendin një Zoti të vetëm? E huu, sa shumë sqarim kërkoni dhe ju. Ç'bëri një e ç'bënë dy, tre, katër Zotëra?
Ndiqni atë që po ndodh dhe ajo që po ndodh, nuk është punë e tokësorëve, por e qiellorëve. Ndryshe tokësorët s'do mbeteshin kaq gojëhapur e zemërrobëruar nga një Helenë, sepse do kishin mijra e miliona të tilla. Një ishte Helena dhe Parisi, një me siguri duhet të jetë dhe Helena e llozhës.
T'i lemë tani këto paralelizma, se s'ja u gjejmë fundin. Aq më tepër, që për dhjetë minuta fillon shfaqja e baletit të famshëm rus.
Dritat do shuhen e bashkë me to do humbë qartësinë e shikimeve tona. Po vazhdoj mahnitjen shikuese çdo sekondë të minutave të mbetura. Asgjë e saj nuk lëviz, si të jetë statujë e mermertë, që ka ngulur drejt meje llojin mjegullor të vështrimit. Ai më depërton fytyrës, duke vazhduar tej saj, për s'di se ku. Megjithatë, unë e ndjej, e mbaj brenda botës sime ndjesore, me mundimin për ta kuptuar.
E kotë. Eshtë shikim ëndërrues, mpirës, dëshpërues dhe shpresues, i qartë e mjegullor, qarës dhe qeshës, folës dhe heshtës.
Më vjen krahasimi me kodin. E çuditshme. Të ketë dhe shikimi kodin e tij mistik?
Ja që e paska. Nëse nuk e dija, e di tani. Nëse nuk e dinit, mësojeni dhe ju. Por, vetëm kaq. Mos kërkoni më shumë. Sepse dhe unë deri kaq arrita, në ekzistenca e kodit shikues. Kodet e tjerë, humbasin mistiken e tyre, para mistikes të paçkodueshme të këtij shikimi.
Më në fund statuja lëviz. Lermëni vetëm në një pjesë të përkryeshmërisë së saj, në atë pjesë që më duket sikur do më thithë e përpijë të gjithin. Sa do dëshiroja këtë përpirje, aty, mes dy hënëzave hapëse të buzëve të saj.
Mos të lutem! Mos krijo tjetër kod mistik me këto buzë mistike. Lemë në kuptimësinë time të buzëqeshjes. Helena ime po më buzëqesh. Kaq më mjafton. Apo kaq më intereson mjaftueshëm? Për këtë çast, po.
Buzëqesh dhe unë. Kush e di sa budalla më bën, nëse buzët e saj nuk janë buzëqeshje për mua. Le të më bëjë. Qofsha budalla i saj, për kaq sekonda.
Sekondat e fundit, ku zbehja e ndriçimit të sallës, po e muzgon, hijezon, për ta kthyer më pas në formësinë e plotë të një statuje-hije.
Në skenë balerinat ruse më trazojnë më shumë fantazinë. Vërtitja si ciklon mes tyre e njerës, e shndërron në Helena ime. Mendja më vërdalloset si e tejdehur. Jam afër e larg saj. Bile dhe në mes saj. Mes shumësisë së njëjtë. Çdo zgjatje dore për ta prekur, depërton tej trupësive heleniane, pa ndaluar rrethvërtitjen ciklonike. Po ndalojnë duke u njëjtësuar në një.
Balerinës i shikoj vetëm këmbët në simetrinë e tyre të përkryer. Shikimi majëzohet në gishtat, që prekin pingultazi në një pikë, parketin e skenës. Vazhdoj ngjitjen shikuese, pa humbur çdo pjesë të këmbëve, që ngrihen vertikalisht thembrave të tyre, për të arritur më pas në pjesët puplore dhe...
Ç'të them më tej. Mos më merrni për të paparë, apo më keq, maniak këmbësh femërore. Kam parë e prekur jo pak, por s'ka patur asnjë të më mahniste si sot. Këmbët e balerinës janë... Ç'të them për krahasim? Në mendje më vinë lloj-lloj figurash, por s'më ngjit asnjera. Ekziston simetria e artë, si prerja e artë? Nëse jo, po e shpik unë.
Arrij deri aty, aty, ku më mjafton mua të arrij, sepse aq dhe më duhet. Aq, deri ku arrin mosshikimi i pjesës tjetër të trupit të Helenës sime.
Vetëm asaj i përket kjo pjesë trupore e balerinës. Sepse vetë balerinës, i mungon pjesa tjetër e dukshme e Helenës. Jo se nuk është e bukur rusja. Nuk di ç'ti shaj asaj. Por nëse nuk kam ç'ti shaj, nuk kam dhe ç'ti lëvdoj, qoftë dhe në përafërsi me bukurinë e Helenës. Tani Helena është e formësuar plotësisht përfytyrimit tim. Aty në llozhë, me veshjen e një aristokrateje dhe aty në skenë me atë të balerinës.
Ulja e perdes për pak pushim, më kthen shikimin majtas, për të më bindur pas ngritjes së perdes së errësirës, se gjithçka e parashfaqjes nuk është ëndërr. Ndërsa burrat në krah të Helenës largohen me rradhë, pa e lënë atë vetëm, unë mbetem ashtu pa lëvizur, derisa errësira rikthehet, duke më shtuar padurimin për mbarimin e shfaqjes. E vetmja gjë që më zbut pak çaste, është loja e drit'hijeve të prozhektorëve, qe feksin vetëtishëm pamjen e Helenës.
Jam i sigurt, që si unë dhe ajo më shikon gjatë kësaj loje dritash. Ja që jam i sigurt. Kam dhe unë tiposjet e mia, deri në besueshmëri. Mos më thoni që kështu kënaq, apo gënjej veten me diçka të paqënë. E qëna, edhe mos qoftë reale, më ndodh botës së shpirtit. Aty ajo qënëzohet dhe unë e ndjej si të jetë e tillë, edhe jashtë vetes sime. Në këtë çast jam i bindur, jo vetëm në shpirt. Sepse, kur drit'hija është në gjysmën e saj të ndritshme në llozhë, unë kap shikimin e saj drejt meje, ku drit'hija është në gjysmën e saj të errët.
Pra dhe ajo kap shikimin tim, kur ndodh e kundërta me mua.
Dhe jo vetëm shikimin, por edhe atë lëvizjen e buzëve, që krijojnë llojin më të veçantë të së folurës pa fjalë të shpirtit, buzëqeshjen.

Duart formësojnë instiktivisht trokitjet e tyre, kur trupa ruse e baletit mbaron suksesshëm shfaqjen. Mbase, jo mbase, por qenkam vërtet i vetmi, që nuk harmonizoj shikimin me duartrokitjet.
E njëjta gjë, po, po, e njëjta gjë, po ndodh dhe me Helenën, aty në llozhë.
Dy burrat në krah, rrinë ngritur, kurse ajo, si një princeshë që ndjek lëvizjet mondane të rangut mbretëror, vazhdon ulur duartrokitjen.
Për çudi, pas pak, ulen dhe dy burrat, duke folur mes tyre. Mbase, ah, kjo mbase s'po më ndahet këtë rradhë dhe kam të drejtë, pasi kur di pak, më ndihmon për më shumë se pak në hamendje.
Pra, mbase, presin dikë aty nga trupa e baletit, ndonjë të njohur, a të afërm.
Mbase kështu e kanë zakon të veprojnë, duke mos preferuar lëvizjen përzjerëse mes njerëzve. Dikush do jetë i fundit e ky dikush, ose mbetet rastësisht, ose me vetëdije.
Po unë? Ç'rëndësi ka se ku bëj pjesë. Në këtë rast më duhet të lëviz nga rradha, pasi s'ka kuptim e ndjenjura i vetëm, në sallën e zbrazur.
Me shikimin pyetës drejt llozhës dhe kokën e kthyer aq sa mban ky kthim, nxitoj hapat drejt daljes, me vendimin e çkrehur për ta pritur në koridorin-sallon të theatrit, ku janë gjithë hyrjedaljet e spektatorëve. Me lëvizjen kërkuese të syve për të gjetur lidhjen mes llozhës dhe portës dalëse, mbetem edhe në sallon gati i vetëm. Dhe jo gati, por këtë çast krejt i vetëm, pasi ikën dhe i fundit spektator. Mirë nga salloni, po aty brenda ç'ndodh? Aty, edhe në s'di për të tjerë, jam i sigurt për mosdaljen akoma të tre njerëzve të llozhës. Helena ime, nuk mund të mos jetë e vërtetë në ekzistencën e saj. Nuk jam as në ëndërr, as i dehur.
Apo kështu thotë gjumashi mes ëndërrës dhe i dehuri mes dehjes? Për një çast do pranoja njerin nga të dy gjendjet, në pritje të zgjimit, apo çdehjes.
Kur, porta në të majtë të sallonit hapet ngadalë dhe...
Ngurtësohem i tëri. Jam brenda dhe jashtë ngurtësimit të vetes.
Brenda saj nuk lëviz dot asnjë hap, si në ëndërrën e mundimshme e të sikletshme të mosvrapimit kur do që të vraposh. Jashtë saj, edhe të ik, do jem gjysmaku i mbetur i pjesës më pa vlerë të shpirtit të ngurtësuar. E ngurtësuar më duket dhe ajo, ajo e pak minutave më parë, Helena ime, e ulur aty ku duhet t'ju besoj akoma më shumë syve për t'u bindur që ta them. Jo, nuk e them. Nuk më vjen as në pragun e mendimit për ta thënë.
Po ç'ngurtësohem. Ajo gjithashtu. Gjithashtu edhe ata të dy.
Helena ime, e posakthyer në Menelaun e saj, përshëndet me buzëqeshje Parisin e posahumbur brenda meje.
Me tundje lehtë të kokës më sjell në vete.
Buzëqesh dhe unë, duke ecur drejt saj.
"Si je Pari? Ka kohë që s'të kam parë".
Me kthimim të kokës në krah e prapa, ju shprehu dy burrave gëzimin për takimin me shokun e vjetër të shkollës.
Pa më lënë të flas, vazhdon të më njohë me shoqëruesit e saj.
"Burri im Menelau" dhe tregon me lëvizjen e dorës prapa atë, atë që me një dorë shtrëngon dorën time, kurse me tjetrën mban dorezën e karrocës, ku qëndron ulur Helena ime e mëparshme.
"Dhe", vazhdon më tej për tjetrin në krah, "vëllai i burrit, Agamemnoni".
Veshët më oshëtijnë nga klithma njerëzish, troke dhe hingëllima kuajsh, tringëllima shurdhuese shpatash e mburojash. Sytë më shikojnë rënojat e një fundlufte, mes të cilave Helena nuk vrapon dot, duke mos ndjerë më jetë në këmbët e saj. Për çudi shikoj dhe veten time, që rend e rend për ta arritur.. Por ajo largohet e largohet, hipur në karrocën e fitimtarit të vonuar, Menelaut.
"Gëzohem që u takuam Helenë. Gëzohem dhe për njohjen me ju", flas më në fund, si i rikthyer nga një kohë tjetër.
Helena, emrin e vërtetë të së cilës nuk e mësova kurrë, më përshëndet me një, "Mirupafshim! Dhe mos e harro shoqen e vjetër".
Burri i saj, ooh, ja harrova emrin dhe vëllai i tij, ooh ja harrova dhe këtij, më përshëndetin njëzëri, me një "Natën e mirë!" duke u larguar dhe humbur më pas jashtë daljes së theatrit.
Po mua me ç'emër më prezantoi? Ooh, as këtë nuk e mbaj mend.
Vrapoj t'i arrij, dua patjetër t'i arrij, të mësoj emrin e saj, emrat e tyre, por një zë i brendshëm më ndalon e thotë.
"Mos kërko atë që ekziston jashtë teje dhe s'të takon, pasi s'është krijuar për ty. Jeto me atë që krijove brenda shpirtit tënd dhe që është e gjitha tëndja".
Tek largohem me këtë mendim, më kalon para syve balerina-ciklon. I buzëqeshim njeri-tjetrit. Vetëm kaq.
Ajo s'mund të më plotësojë kursesi, imazhin e ndjesisë dhe ndjesinë e imazhit për Helenën time, të ulur aty palëvizshëm princërisht, në altarin e një karroce mbretërore.

Selanik, 3-7 shtator 2010